Bij een thuisbatterij denk je aan een kast in de garage of meterkast. Toch ligt er in veel huizen al een flinke opslag voor energie, alleen dan in de vorm van warmte: de vloer. Wie een warmtepomp heeft en een energiecontract met uurprijzen, kan die vloer slim laten meewerken. Het werkt alleen niet in elk huis even goed, en er zitten een paar addertjes onder het gras.
Wie zich in vloerverwarming verdiept, merkt al snel dat de ene vloer de andere niet is. Bij Housewarming, de expert in vloerverwarming, vind je zowel systemen die in een dekvloer worden gelegd als dunne droogbouwsystemen zonder natte afwerking.
Precies dat verschil bepaalt hoeveel warmte je vloer kan opslaan, en dus hoeveel je kunt schuiven met je stookmomenten.
Waarom een vloer warmte vasthoudt
Bij traditionele vloerverwarming liggen de leidingen in een laag cement of anhydriet. Die dekvloer is zwaar, en zware materialen nemen veel warmte op voordat ze zelf merkbaar warmer worden. Andersom geven ze die warmte ook weer langzaam af.
Dat is de reden dat vloerverwarming bekendstaat als traag. Je zet de thermostaat hoger en er gebeurt een tijd weinig. Voor wie snel een koude kamer warm wil, is dat een nadeel. Voor wie wil spelen met energieprijzen, is het juist het interessante deel: de warmte die je nu in de vloer stopt, komt uren later pas echt de kamer in.
Goedkoop stoken: zo werkt het in de praktijk
Met een contract met uur- of kwartierprijzen betaal je steeds een andere prijs voor je stroom. Het idee is simpel. Laat de warmtepomp iets harder werken als stroom goedkoop is, zodat de vloer een beetje extra warmte oplaadt. Op dure momenten zet je hem een tandje lager en teert het huis op wat er al in de vloer zit.
In de praktijk gaat het om kleine aanpassingen. Je verhoogt de gewenste temperatuur tijdelijk een fractie, of je laat de warmtepomp op een iets hogere aanvoertemperatuur draaien tijdens de goedkope uren. Grote sprongen zijn niet de bedoeling. Een vloer die te warm wordt, voelt onprettig aan en er gelden grenzen aan hoe warm het oppervlak mag worden.
Goedkope stroom is niet altijd goedkope warmte
Hier wordt het interessant voor wie graag rekent. Een warmtepomp werkt het zuinigst als het buiten niet te koud is en als de aanvoertemperatuur laag blijft. Dat staat soms haaks op de goedkope uren.
Valt het goedkoopste moment midden in een koude nacht, dan levert elke kilowattuur stroom minder warmte op dan overdag. En als je de aanvoertemperatuur flink opschroeft om meer warmte op te slaan, zakt het rendement ook. Het kan dus gebeuren dat je goedkope stroom inkoopt en er toch duurdere warmte voor terugkrijgt.
Gunstig wordt het als lage prijzen en zachtere buitentemperaturen samenvallen, bijvoorbeeld op een zonnige middag in het voor- of najaar. Dan stoken veel huishoudens met hun eigen zonnestroom of met goedkope stroom van het net, terwijl de warmtepomp ook nog in zijn comfortzone draait.
Wie wil weten waarom die lage temperaturen zo belangrijk zijn, leest meer in dit artikel over lagetemperatuurverwarming en wanneer het interessant is.
Niet elke vloer is een goede batterij
Een dikke dekvloer kan de meeste warmte bufferen. Daarom werkt deze aanpak het best in woningen met traditionele, natgebouwde vloerverwarming.
Droogbouwsystemen zijn een ander verhaal. Ze zijn dun en licht, en warmen juist sneller op. Dat maakt ze ideaal voor een houten vloer of een renovatie met weinig opbouwhoogte, maar de buffer is kleiner. Je kunt er nog steeds mee schuiven, alleen over kortere periodes.
Elektrische vloerverwarming valt grotendeels buiten deze vergelijking. Die draait niet op een warmtepomp en verbruikt direct stroom, dus de rekensom ziet er heel anders uit. Voor een kleine badkamer prima, als warmtebatterij voor het hele huis niet.
Aansturen: van stooklijn tot Home Assistant
De eenvoudigste vorm is handmatig: een thermostaatprogramma dat de temperatuur op vaste goedkope tijden iets verhoogt. Dat is een begin, maar de goedkope uren verschillen per dag. Echt slim wordt het pas als de aansturing meebeweegt met de prijzen van morgen.
Sommige warmtepompen zijn daarvoor voorbereid, bijvoorbeeld via een koppeling als SG Ready of een eigen app met prijsaansturing. Wie liever zelf aan de knoppen zit, kan met Home Assistant de gewenste temperatuur laten meebewegen met de energieprijzen.
Let wel op de regeling per ruimte. Gaan groepen op de verdeler dicht omdat een kamer op temperatuur is, dan sla je in die ruimte ook geen extra warmte meer op. Wie bewust wil bufferen, houdt de vloer daarom liever als geheel in beweging dan elke kamer apart af te knijpen.
Isolatie bepaalt hoe lang je batterij meegaat
Een batterij die lekt, is weinig waard. Dat geldt voor warmte net zo goed. In een goed geïsoleerd huis blijft de opgeslagen warmte uren nuttig. In een tochtig huis verdwijnt een groot deel ervan naar buiten voordat je er profijt van hebt.
Daarom is deze aanpak geen trucje voor elke woning. Hij werkt het best als de basis op orde is: goede isolatie, een warmtepomp die op lage temperatuur zijn werk kan doen en vloerverwarming die daarop is ontworpen.
Begin met kijken, niet met schakelen
Wil je het proberen, begin dan met meten. Houd een paar weken bij hoe snel je vloer opwarmt en afkoelt, hoe de binnentemperatuur verloopt en wat de warmtepomp per uur verbruikt. Leg dat naast de prijzen van die dagen.
Dan zie je vanzelf of jouw vloer genoeg buffer heeft en op welke momenten schuiven loont. Begin daarna klein, met een halve graad extra op een gunstig moment, en kijk wat het doet. Je vloer ligt er toch al. Het zou zonde zijn om hem alleen voor warme voeten te gebruiken.
