Op de thermostaat staat een sneeuwvlokje. Handig, want de woonkamer is inmiddels behoorlijk warm. Maar zodra je de koelfunctie inschakelt, gebeurt er voor je gevoel weinig. De vloer wordt wat frisser, terwijl de kamertemperatuur nauwelijks daalt. Is er iets mis? Dat hoeft niet. Koelen via de vloer gaat anders dan met een airco. Wat je ervan kunt verwachten, hangt af van de warmtepomp én de rest van je installatie.
Een koelfunctie is geen garantie voor een koel huis
Niet iedere warmtepomp kan koelen. Bij een geschikte lucht-waterwarmtepomp kan het proces worden omgekeerd: het systeem voert dan warmte vanuit de woning naar buiten af. Daarvoor gebruikt het elektriciteit.
Maar ook de leidingen, regeling en vloerverwarming of convectoren moeten geschikt zijn. Alleen een instelling op de thermostaat veranderen is dus niet altijd voldoende. Laat bij een bestaande installatie controleren of de koelfunctie daadwerkelijk gebruiksklaar is.
Bij koelen met een warmtepomp bepaalt vooral de manier waarop je de warmte uit de kamers afvoert wat je merkt. Een vloer heeft een groot oppervlak om warmte op te nemen. Gewone radiatoren bieden bij koeling veel minder mogelijkheden en zijn hiervoor doorgaans ongeschikt.
Actief en passief koelen verschillen flink
Bij actief koelen draait de compressor van de warmtepomp. Dat is het onderdeel dat ook bij verwarmen een belangrijk deel van de stroom gebruikt. Een omkeerbare lucht-waterwarmtepomp koelt op deze manier.
Met een geschikte bodemwarmtepomp is passieve koeling mogelijk. Het systeem benut dan de lagere temperatuur in de bodem. De circulatiepompen draaien, maar de compressor hoeft voor deze koeling niet aan. Daardoor vraagt passief koelen relatief weinig elektriciteit. Helemaal zonder stroom gaat het dus niet.
De Consumentenbond beschrijft de verschillen tussen de soorten warmtepompen en hun toepassingen. Kijk daarom bij een vergelijking verder dan de mededeling dat een apparaat ‘ook kan koelen’. Vraag welke techniek daarvoor wordt gebruikt en welk verbruik daarbij hoort.
Vloerkoeling vraagt tijd
Een gekoelde vloer neemt warmte uit de ruimte op. Bij een gebruikelijke vloer met leidingen in een dekvloer verandert de temperatuur geleidelijk. Het systeem is daardoor vooral geschikt om de opwarming tijdens warme dagen te beperken.
Verwacht dus niet dat een hete slaapkamer binnen een halfuur aangenaam wordt doordat beneden de vloerkoeling aangaat. Bekijk per kamer waar koeling beschikbaar is. Een woonkamer met vloerverwarming en een verdieping met gewone radiatoren kunnen heel verschillend reageren.
Ook de vloerafwerking verdient aandacht. Laat controleren of die geschikt is voor koeling en hoeveel warmte ze doorlaat. Een dikke afwerking of een groot vloerkleed kan de warmteoverdracht beperken.
Een vaste belofte van drie of vijf graden verkoeling zegt zonder verdere informatie weinig. Zoninstraling, glasoppervlak, vloeroppervlak en het gebruik van de ruimte bepalen samen hoeveel warmte moet worden afgevoerd.
Kouder water is niet automatisch beter
Bij vloerkoeling zit er een grens aan hoe koud het water mag worden. Worden oppervlakken te koud, dan kan vocht uit de binnenlucht erop condenseren. Denk aan de druppels op een koud glas water, maar dan op een leiding of vloer.
De temperatuur waarbij dat gebeurt heet het dauwpunt. Die hangt af van de temperatuur en luchtvochtigheid in huis. Een instelling die bij droge lucht goed gaat, kan bij vochtiger weer problemen geven.
Vraag daarom hoe jouw installatie condensvorming voorkomt. Verlaag de watertemperatuur niet zelf steeds verder omdat het koeleffect tegenvalt. Laat ook controleren of leidingen en andere onderdelen voldoende beschermd zijn. Dit hoort bij het ontwerp en de regeling van het systeem.
Bepaal wat je van de koeling verlangt
Wil je de woonkamer tijdens warme dagen wat aangenamer houden, dan kan geschikte vloerkoeling voldoende zijn. Wil je één kamer sneller afkoelen, dan past een systeem dat rechtstreeks lucht koelt mogelijk beter. Een airco kan tijdens het koelen bovendien vocht uit de lucht verwijderen; vloerkoeling doet dat niet.
Houd bij beide opties de koelvraag beperkt, bijvoorbeeld met tijdige zonwering. Volg daarna het energieverbruik en noteer hoe comfortabel de kamers blijven. Zo ontdek je wat de bestaande installatie voor jouw woning oplevert, voordat je een extra apparaat aanschaft.
Dat sneeuwvlokje op de thermostaat vertelt tenslotte alleen dat er een koelfunctie is. Hoe prettig het thuis wordt, hangt af van het systeem erachter.
