De zomer van 2018 was een van de droogste en zonnigste zomers ooit gemeten in Nederland. Niet alleen viel er nauwelijks regen, het waaide ook regelmatig waardoor planten en de grond nog sneller uitdroogden. Veel planten hadden het moeilijk en moesten met gietertjes water en tuinsproeiers in leven worden gehouden. De verwachting is dat droge periodes door klimaatafbraak droger worden en buien korter en natter. Heb je een tuin, dan kun je nu al veel doen om je planten en de bodem klaar te stomen voor ons nieuwe klimaat. Gelukkig is dat niet moeilijk. Al kost het wel tijd. Maak van de bodem een grote spons die regenwater in periodes met veel regen snel opneemt, en het water in droge periodes weer langzaam loslaat. Dat scheelt straks een hoop slap hangende plantjes en gietertjes met water!

Wil je hommels, solitaire bijen, vlinders en andere bestuivende insecten een handje helpen in je tuin? Er zijn veel planten die nectar en/of stuifmeel maken waarmee je dat kunt doen. In veel tuinen bloeit er veel tussen april en juli. Maar met name in het vroege voorjaar en de nazomer/herfst zijn bloeiende planten op veel plekken schaars. Terwijl bijen en vlinders juist dan vaak wel wat extra kunnen gebruiken. Onderstaande lijst tuinplanten voor bijen is speciaal gericht op het einde van de winter en het vroege voorjaar: bijenplanten voor in de tuin die bloeien in februari, maart en april.

Veel mensen willen bijen of andere insecten in hun omgeving helpen met een bijenhotel en gaan op zoek naar tips. Mede daarom is mijn artikel ‘Zelf een bijenhotel maken dat écht goed werkt; stappenplan en veel uitleg’ op deze site een van de best gelezen artikelen. Maar ik krijg ook nog een hoop vragen over bijenhotels. In onderstaand blog zal ik een hoop vragen die ik in de loop der tijd heb gehad beantwoorden.

Tuincentra, supermarkten, bouwmarkten, de Action en de HEMA: overal kun je tegenwoordig insectenhotels kopen. Vaak zijn ze erg goedkoop en zien ze er vrolijk uit. Maar helaas werken de meeste van die insectenhotels in de winkels niet of nauwelijks. Insecten maken er geen gebruik van omdat ze slecht in elkaar zitten. En de hotelletjes hangen zinloos aan veel schuttingen met de teleurstelling als gevolg. Als je de tijd en interesse hebt, kun je veel beter zelf een goed hotel maken dat wel werkt. Wil je dat niet, dan zijn er een aantal dingen waar je op kunt letten bij de aanschaf van een insectenhotel in de winkel om toch een goed insectenhotel te kopen.

Vorige maand las je hier tips voor het ontwerpen van een gemengde haag. In dit tweede deel staan de planten zelf centraal. Hieronder vind je een lijst geschikte planten voor een gemengde haag met een hoge biodiversiteit. De meeste planten in de lijst zijn inheems. Een enkeling is dat niet, maar die hebben wel duidelijke ecologische meerwaarde. Het is een mix van zowel planten om de haag mooi zichtdicht te maken als planten die een hoge ecologische waarde hebben.

Na elke storm is het raak. Verspreid door woonwijken zie je omgevallen en ingestorte schuttingen liggen. Zonde! Helaas houden schuttingen het doorgaans maar een jaar of 15 uit. Een mooie haag daarentegen kan wel 100 worden en bruist al die jaren van het leven. In dit artikel antwoord op veelgestelde vragen over hagen. Wat zijn voor- en nadelen van een haag? Wat is een goede plantafstand? En hoe kun je huisdieren tegenhouden met een haag? En advies over hoe je zelf een mooie gemengde geschoren haag kunt ontwerpen. In deel twee van dit tweeluik volgt ook een lijst met geschikte planten voor een mooie haag.

Als je kippen hebt, wil je ze goed verzorgen. Dat begint natuurlijk met een goed tochtvrij en veilig nachthok. En een flinke ren waarin ze voldoende ruimte hebben om lekker te scharrelen. Wil je een stapje verder gaan? Dan kun je planten gebruiken om je kippenren te veranderen in een paradijsje voor kippen. De kip stamt af van de bankivahoen. Een klein hoentje dat in dichte bossen in het noorden van China leeft. Kippen zijn dus vooral bosdieren. Vandaar dat ze op stok gaan (in een boom slaap je veiliger dan op de grond) en van de beschutting van planten houden. Maar met planten kun je je kippen op nog op veel meer manieren helpen. Hoe pak je dat aan?

In de winter hebben vogels extra moeite hun lichaam op temperatuur te houden. Ze kunnen wel 10% van hun gewicht kwijtraken in echt koude nachten. Vet eten helpt. Denk aan pinda’s, noten en zaden. Met een vetbol scoor je ‘s winters écht punten bij de gevederde vrienden uit de tuin. Maar helaas kleven er ook veel nadelen aan vetbollen. Zoals dode vogels en zwerfafval. Gelukkig kan het anders! In dit blog zetten we alternatieven voor de vetbol op een rijtje.

Wil je hommels, solitaire bijen, vlinders en andere bestuivers een handje helpen in je tuin? Er zijn allerlei soorten planten die veel nectar en/of stuifmeel maken waarmee je dat kunt doen. In veel tuinen bloeit er veel tussen april en juli. Maar met name in het vroege voorjaar en de nazomer/herfst zijn bloeiende planten schaars. Terwijl bijen en vlinders juist dan vaak wel wat extra kunnen gebruiken. Onderstaande lijst tuinplanten voor bijen is speciaal gericht op het najaar.

Door klimaatverandering krijgen we zowel langere droge periodes, als meer regen in korte tijd. Bij de meeste woningen stroomt het hemelwater zo via de dakgoten het riool in. Zonde! Want een paar weken later kun je in een hittegolf zitten en hangen je plantjes er sneu bij. Een wadi helpt regenwater op te slaan in de tuin. En hemelwater afkoppelen van het riool en een wadi aanleggen is makkelijk en kan in bijna elke tuin. En je kunt er ook nog de biodiversiteit mee helpen. Maar hoe leg je een wadi aan? En waar moet je op letten bij het aanleggen van een wadi? Op de Hommelgaard legde ik twee wadi’s aan. In dit artikel mijn ervaringen en tips bij het aanleggen van een wadi.

Op verjaardagsfeestjes en in de sportkantine lijkt iedereen een mening over zonneparken te hebben. Deels over het nut van zonneparken in algemeenheid, maar ook deels over de ecologie ervan. “Onder zonnepanelen groeit niets”, “Zonneparken zijn slecht voor de bodem” en “Er komt altijd een lelijk hek rond zo’n zonneweide”. Veel van die uitspraken berusten op een misverstand, liggen genuanceerder of kloppen simpelweg niet. Daarom in dit blog zes mythes rond de ecologie van zonneparken ontkracht. En onderaan een aantal praktische tips voor meer biodiversiteit in een zonnepark.

Wil je een grasmaaier kopen dan heb je niet alleen maar keuze uit een grasmaaier op benzine en een elektrische grasmaaier met een snoer. Je kunt ook een accu grasmaaier kopen. Beter voor het milieu en een stuk stiller. Maar maait het ook net zo goed? En bevalt een grasmaaier op accu’s in de praktijk ook goed? In dit artikel mijn ervaring met zowel een accumaaier als een grasmaaier op benzine. Er zijn natuurlijk veel merken en typen, maar op hoofdlijnen zal de vergelijking ook bij andere merken en typen vergelijkbaar uitpakken. Natuurlijk had ik beide grasmaaiers even kunnen schoonmaken voor de foto’s. Maar wees eerlijk: wie maakt er ooit netjes een grasmaaier schoon? In deze review dus grasmaaiers zoals ze echt zijn. De grasmaaier op benzine versus de grasmaaier op accu’s.

Kale plekken in het gazon. Plassen op het gazon na regenbuien. Gras dat snel geel wordt bij een hittegolf. Een gazon met allerlei ongewenste planten, emelten en engerlingen er in. Mos in plaats van gras. We ervaren allerlei problemen met ons geliefde gazon. Veel van die problemen zijn te voorkomen en op te lossen. En daarvoor helpt het als je weet wat je doet en waarom je dat doet. In dit artikel 8 concrete tips voor wie van een strak groen gazon houdt.

Steeds meer mensen willen minder consumeren. Voor het klimaat, de biodiversiteit en om minder afhankelijk te zijn. Vaak hoort het kweken van een deel van het eten daar ook bij. Wie met een moestuin of wat fruitbomen aan de gang gaat, krijg vaak al snel de vraag ‘wil je zelfvoorzienend zijn dan?’. Maar ‘zelfvoorzienend’, dat klinkt zo radicaal. En het kan overweldigend zijn en afschrikken. Bovendien is het nogal wat. Veel mensen die het proberen, haken gedemotiveerd af. Daarom is het belangrijk om eerst makkelijke stappen te nemen die grote impact maken. Zelfvoorzienend zijn in keukenkruiden is een stuk makkelijker dan zelfvoorzienend zijn in de granen voor je brood. En het scheelt ook wat grond. In dit artikel mijn tips voor makkelijk duurzame punten scoren in de tuin.

Welke dieren zouden er ‘s nachts door onze tuin bewegen? Zou het lukken om de grote bonte specht die regelmatig van de vetbollen in de tuin eet van dichtbij te fotograferen? Welke dieren drinken er allemaal in onze wadi? We hebben een flinke tuin in landelijk gebied die we proberen zo in te richten dat die een hoop verschillende dieren aantrekt. Overdag en ‘s nachts. Maar lukt dat ook? Welke dieren komen er in onze tuin? Al een tijdje speelde ik met het idee om een wildcamera (of cameraval) te kopen. Er zijn tegenwoordig instapmodellen voor thuisgebruik die helemaal niet meer zo duur zijn als wat jaren geleden. Van Wildcamerakopen.nl mocht ik een Burrel S12HD wildcamera testen voor deze review. In dit artikel mijn ervaringen met die cameraval en met een wildcamera in het algemeen. Zou het lukken foto’s en video’s te maken van bijzondere dieren in de tuin?

De afgelopen jaren is het tot veel mensen doorgedrongen dat het slecht gaat met veel wilde/solitaire bijensoorten en andere insecten. In een poging een steentje bij te dragen willen veel mensen zelf een insectenhotel of bijenhotel maken. Zelf bouwde ik er inmiddels al aardig wat en ben ik me ook gaan verdiepen in de levens van bijen. Ik leerde wat werkt en wat niet. Mijn nieuwste bijenhotels zijn flink anders dan de insectenhotels die ik jaren geleden maakte. In dit blog leg ik uit hoe je een écht goed bijenhotel maakt waar wilde solitaire bijen in je omgeving echt wat aan hebben.

Vogels in de tuin. Wie wil dat nou niet? En dus voeren veel mensen in de winter de mussen, mezen, roodborstjes en allerlei andere vogels wat bij in de tuin. Nuttig, bijvoorbeeld als plaagbestrijding tegen eikenprocessierups, maar ook gewoon erg leuk. Zeker als je kinderen hebt. Sinds kort maakt mijn dochter van 6 foto’s met mijn oude telefoon. Ze probeerde de vogels in onze tuin te fotograferen, maar die zaten te ver van ons raam. Daarom bouwden we samen een voederhuisje voor de vogels in onze tuin, voor vlak bij het raam. Hier ons stappenplan.

Het was hoog tijd voor een mooie afscheiding tussen de buren en ons. De oude schutting was al deels ingestort en het overgebleven deel zou dat waarschijnlijk ook gaan doen. In overleg besloten we dat het een gemengde haag zou gaan worden die niet alleen een afscheiding tussen de tuinen gaat vormen, maar ook hommels en andere bijen, vlinders en de vogels gaat ondersteunen. En ik mocht deze gemengde haag voor biodiversiteit ontwerpen! In dit artikel lees je mijn belangrijkste overwegingen en het ontwerp inclusief plantenlijst.

Veel mensen beschouwen heermoes (paardenstaart) als onkruid dat ze willen bestrijden. Zelf vind ik ‘onkruid’ een relatief begrip en heb ik het liever over wilde planten. En alleen als die op een plek staan waar je ze niet wilt hebben, zou je het onkruid kunnen noemen. Maar goed, als je van heermoes (of elk ander onkruid) af wilt, is het slim om even uit te zoeken waarom de plant daar staat. Vaak geven juist planten die we onkruid noemen namelijk veel informatie over de bodem. Je kunt je dan wel druk maken om het onkruid, maar zolang je niks met de bodem of andere omstandigheden doet, komt het gewoon weer terug. In dit blog leg ik, aan de hand van heermoes als voorbeeld, uit hoe dat werkt.

Je eigen groente kweken is een van de makkelijkste manieren om wat tegen klimaatafbraak te doen. Het scheelt een hoop uitstoot bij verpakking, transport en koeling van voedsel. En het is leuk. En tegelijk kun je een kringloop sluiten en je keuken- en snoeiafval in je eigen tuin omzetten tot compost. Zo hoeft de gemeentedienst jouw groene bak niet meer te legen en hoef jij niet naar een tuincentrum om dure compost te kopen. Maar hoe ga je composteren en welke vorm van compost past bij jouw situatie? In dit blog een overzicht van tien verschillende manieren van composteren met voor- en nadelen. Van een composthoop, naar wormencompost en bokashi. Of je nu een balkon, een kleine tuin of een grote tuin hebt. Composteren kan altijd. Hoe ga jij compost maken?

Het gaat niet goed met insecten zoals bijen en vlinders. Veel mensen denken dat het plaatsen van bijenkasten helpt. Ontwikkelaars van zonneparken gaan samenwerkingen met imkers aan en voedselboswachters plaatsen volken honingbijen. Daarmee hopen ze de biodiversiteit te vergroten en de Nederlandse insecten te helpen. Ook stellen ze dat honingbijen noodzakelijk zijn voor goede bestuiving. Maar helaas berust dat op misverstanden en is het plaatsen van bijenkasten lang niet altijd een goed idee. Ze versterken de biodiversiteit bijvoorbeeld niet. Hoe dat zit, onder welke voorwaarden je wel een bijenkast kunt plaatsen en wat we nog meer kunnen doen om de Nederlandse insecten te helpen lees je in dit artikel.

Om een langer groeiseizoen te hebben en warmteminnende planten een betere plek te geven wilden we graag een kas in de tuin. Al snel besloten we dat het een kas in de vorm van een dome (een halve bol) moest worden. Vanwege de natuurlijke vorm, de kleinere impact van de wind en vooral omdat ik het een cool ding vind. Build With Hubs levert ‘Geodesic dome kits’ waarmee je zelf aan de slag kunt. Van hen kreeg ik een set om te testen en dit blog te schrijven met mijn ervaringen. Zelf voegde ik hout, lijnolieverf, kasfolie en een hoop uurtjes werk toe. Maar het resultaat mag er zijn. Hier vertel ik hoe ik de kas zelf heb gebouwd en deel ik mijn tips voor als je zelf een geodome kas wilt bouwen.

Oorwormen, of oorwurmen zoals ik ze meestal noem, zijn supernuttige beesjes. Overdag slapen ze, maar ‘s avonds en ‘s nachts gaan ze er op uit en eten ze vooral dood plantenmateriaal en luizen. Geen wonder dat mensen met fruitbomen of andere planten die gevoelig zijn voor bladluizen of andere luizen graag oorwormen in de tuin hebben. Met een oorwormenpot kun je ze een beetje helpen. Een oorwormenpot is eigenlijk een soort insectenhotel speciaal voor oorwormen. Een oorwormenpot maken van een oude terracotta bloempot is leuk en erg makkelijk. Hier een stappenplan om er een te maken een de oorwormen schuilplek te geven in je tuin.

Veel mensen maken zich terecht zorgen om de insecten in hun omgeving. Dat je ze kunt helpen door bijvoorbeeld bloemenmengsels (tübingermengsels) te zaaien of bloembollen te planten is bekend. Maar wil je een stap verder gaan, dan kan een bloeiboog van struiken en bomen insecten als solitaire bijen, hommels, vlinders en andere insecten helpen. Een struik of boom gebruikt de hoogte en heeft dus veel meer oppervlakte voor dracht voor insecten dan een horizontaal veldje bloemen. En ze vragen vaak nog minder onderhoud ook. Een bloeiboog is een ontwerp voor insecten in de tijd zodat er altijd voldoende voor ze te eten is. Hoe ontwerp je een bloeiboog en waar moet je op letten? Plus een plantenlijst voor insecten in een kleine en grote tuin als start.

In Nederland en België zie je van oudsher veel beukenhagen, omdat ze makkelijk in haagvorm te snoeien zijn en ook in de winter grotendeels dicht blijven en dus wind en kou tegenhouden. Groenblijvende hagen doen dat natuurlijk ook, maar die zijn meestal uitheems en niet iedereen vindt ze mooi. Wil je een beukenhaag aanplanten, dan kom je snel op de vraag of het een haag van beuk of een haag van haagbeuk moet worden. Dat lijkt misschien hetzelfde, maar de haagbeuk is geen beuk al lijkt het er wel op. Wat zijn de verschillen tussen een beukenhaag en een haagbeukenhaag? En wat zijn de voordelen en nadelen van beide? En welke kun je het beste kiezen?

Onbehandeld hout in de buitenlucht houdt het niet lang vol. De meeste houtsoorten uit de bouwmarkt zijn binnen 10 jaar doorgerot. Zonde. Je kunt het hout dus beter beschermen tegen weer en wind. Dan blijft het langer mooi en hoef je niet elke paar jaar een nieuwe schutting te bouwen. Koop je geïmpregneerd hout, dan is het langer beschermd, maar lekken er giftige stoffen uit het hout je (moes)tuin in. En de meeste soorten verf en beits bevatten stoffen die wel je hout beschermen maar niet je tuin. Dat wil ik niet in mijn tuin hebben en zeker niet in de verhoogde bakken van mijn moestuin. Lijnzaadolie lijkt de meest milieuvriendelijke optie. Maar werkt het?

Eikenprocessierupsen kunnen een ware plaag vormen. Omdat ze vaak in grote groepen samen in een boom zitten kunnen ze die helemaal kaal vreten. En de brandharen of netelharen op de rups zien er zacht uit, maar kunnen flinke jeuk en huidirritatie veroorzaken. Geen wonder dat processierups bestrijden populair is zodra die ergens opduikt. Met grote stofzuigers worden ze uit de bomen gezogen en soms wordt er gif gebruikt. Maar dat kan ook anders. Heb je een eik in de tuin of in de buurt dan is er veel wat je kunt doen om een plaag van eikenprocessierups te voorkomen. Door natuurlijke vijanden te lokken en zo te voorkomen dat ze een plaag kunnen vormen.

Als je een boom of struik in je tuin plant, wil je natuurlijk dat die snel aanslaat, niet doodvriest of uitdroogt en voldoende voeding krijgt om snel gezond te groeien. De beste manier om dat te doen is met sheetmulchen. In dit artikel leg ik uit wat sheetmulchen is, hoe het werkt en laat ik zien dat je op deze manier je planten een kickstart kunt geven met minimale moeite en kosten.

Wie een boek over ontwerpen op basis van permacultuur openslaat, komt al snel een verhaal over microklimaten tegen. Je zult lezen dat het voor en tegen een muur op het zuiden zoveel warmer wordt, dat een plant zich daar als een plant in Frankrijk voelt. Een mooie plek voor een vijg of wilde citroen. En een plek in de luwte houdt warmte en vocht beter vast dan een plek in de wind. Als je een ontwerp maakt is het dus slim om eerst de bestaande microklimaten te observeren en de planten op de juiste plekken te zetten. Nog leuker wordt het als je zelf microklimaten kunt creëren. Met een windsingel kun je luwte creëren. En met een “sun trap” kun je de zon vangen en de wind buiten sluiten om een warmer gebied te maken in je tuin voor het telen van gewassen, het beschermen van soorten die gevoeliger zijn voor vorst of voor soorten die het beter doen met wat meer warmte. Ik ging aan de slag met een sun trap als onderdeel van ons voedselbos. Benieuwd waar ik tegenaan liep, welke keuzes ik heb gemaakt en naar mijn uiteindelijke ontwerp? Lees dan verder.

Er zijn veel redenen om gas te besparen. De gasprijs gaat de aankomende jaren flink omhoog, er komt co2 vrij bij het stoken op gas en in Groningen hebben mensen veel last van de gaswinning. De makkelijkste stap is de thermostaat een graadje lager zetten. Daarnaast kan het interessant zijn om warmtelekken op te sporen. Want alle warmte die je huis via muren, kozijnen, ramen, het dak en kiertjes verlaat, moet je extra opwekken. Met een warmtecamera kun je dat soort lekken makkelijk opsporen, zodat je weet waar je het beste kunt investeren in isolatie. Vervang je het glas door HR++ glas? Steek je je geld in dakisolatie? Of kun je misschien al veel winnen door een kier dicht te kitten? Ik mocht een paar dagen spelen met een warmtecamera van Buurkracht. Hier mijn ervaringen.

Wil je beschutting creëren in een tuin, dan denk je al snel aan een haag of bij een grotere tuin aan een windsingel. Meestal heeft zo’n haag maar één functie: wind tegen houden. Maar wie als een permacultuur-ontwerper denkt, vindt dat niet genoeg. Zo’n haag kan namelijk ook eten produceren, habitat vormen voor vogels, nectar verzorgen voor bijen, stikstof binden voor je moestuin, waardplanten bevatten voor vlinders, hakhout produceren voor een houtkachel en de algehele biodiversiteit vergroten. Om een paar voorbeelden te noemen. Onlangs verhuisde ik naar een plek waar de wind veel invloed heeft. Om beschutting te creëren en daarmee de temperatuur in mijn tuin zo’n 2 graden te laten stijgen, ontwierp ik een lage windsingel op basis van die permacultuur-principes. Hier mijn ontwerp.

Deze is zo simpel dat ik dit stukje kort zal houden. Veel mensen maaien in de zomer vaak hun gras. Soms wekelijks. Het grasmaaisel wordt door de grasmaaier netjes in de opvangbak of zak verzameld en kan zo de biobak in. Maar elke keer dat je dat doet, gooi je een hoop voedingsstoffen weg die het gras in je gazon net uit de bodem heeft gehaald. Doe je dat vaak genoeg, dan put je de bodem uit en zul je naar een tuincentrum moeten om gazonbemester te kopen. Zonde. Want je hebt de voedingsstoffen die je gras nodig heeft om een mooi gazon te worden net weggekieperd!

Veel oude apparaten verbruiken veel meer stroom dan nodig is. Andere apparaten hebben een hoog sluipverbruik. MilieuCentraal adviseert een koelkast van zeven jaar of ouder nu te vervangen, omdat koelkasten tegenwoordig 60 procent zuiniger zijn dan koelkasten van zeven jaar geleden. De investering verdien je dus snel terug. Wil je écht weten hoeveel stroom een apparaat in je huis verbruikt? Dan zou je een energiemeter kunnen gebruiken. Die kun je kopen voor zo’n € 20,- euro of als je geluk hebt kun je er een paar lenen van Buurkracht. Hier mijn ervaringen met mijn speurtocht naar energieslurpers.

Slakken kunnen behoorlijk lastig zijn in je moestuin. Vooral naaktslakken kunnen je vers geplante tere jonge plantjes soms in een nacht opvreten. Nou kun je (eco) slakkenkorrels kopen of allerlei andere maatregelen nemen. Maar rapen werkt ook. Vooral als je alleen last van de slakken hebt in de korte periode dat je die tere plantjes van je vensterbank naar je tuin verplaatst. Dan werkt de komkommerval.

Sommige mannen voelen zich pas écht man als ze een groot stuk vlees op de barbecue leggen of een machine bedienen die veel lawaai maakt. De bladblazer is zo’n machine. Hij maakt een hoop lawaai, doet veel stof opwaaien en je weet zeker dat iedereen in de straat weet dat je in de tuin aan het werk bent. Gemeentewerkers zijn er ook gek op. Als een zwerm zoemende bijen kun je ze op een grote afstand door woonwijk horen gonzen. De overgrote meerderheid van weldenkende Nederlanders heeft een hekel aan bladblazers en hun eigenaren. En terecht, want bladblazers hebben geen enkel nut. Sterker, ze zijn slecht voor je tuin én je portemonnee. Dus zo’n man met bladblazer is niet alleen irritant voor z’n buren, maar ook een beetje naïef. Hij is in het bladblazercomplot getrapt.

Een vlinderstruik is in veel tuinen een geliefde plant. Hij stelt weinig eisen aan de bodem en trekt van juli tot september een hoop vlinders zoals de atalanta, het koolwitje, de citroenvlinder en ook andere insecten zoals hommels aan. Zelfs als je geen groene vingers hebt, kun je weinig fout doen bij een vlinderstruik. Zolang je hem elk jaar na de winter, in maart, maar even terugsnoeit tot 30 a 40 centimeter boven de grond. Wat veel mensen niet weten, is dat een vlinderstruik (buddleja davidii) ook heel makkelijk zelf te vermeerderen is door te stekken. Hieronder leg ik uit hoe je dat eenvoudig doet.

Ongeveer twee jaar geleden kwam ik in aanraking met het begrip permacultuur. Ik was meteen verkocht en wilde er veel meer van weten. Ik kocht boeken, keek online video’s, deed cursussen en hielp bij meewerkdagen. In het begin was het best lastig de juiste plekken te vinden om kennis op te doen. Want veel boeken over permacultuur gaan over een ander klimaat dan het onze. Er is geen heldere definitie van permacultuur of mensen zijn het daarover oneens waardoor sommige cursussen, video’s en boeken niet te vinden zijn onder de noemer permacultuur. Er zijn in Nederland nogal wat clubjes en mensen die allerlei cursussen, trainingen en opleidingen rond permacultuur aanbieden, maar die volgen vaak geen jaarlijks terugkerende cyclus, en wisselen regelmatig van trainers, locatie of opzet. En ze zijn vaak beter in permacultuur dan in het maken van goede websites. Om geïnteresseerden in permacultuur en voedselbossen wat op weg te helpen heb ik een overzicht gemaakt van cursussen, websites, groepen, boeken en andere bronnen die ik de afgelopen tijd heb verzameld. Dit overzicht is niet volledig en waarschijnlijk ook snel verouderd. Maar ik hoop dat het een aantal mensen wat op weg helpt!

Kalk in de badkamer. Eigenlijk moet je dat voorkomen door na het douchen netjes de tegels droog te maken en regelmatig goed te poetsen. Maar laten we eerlijk zijn: Wie doet dat nou? Onze douche begon nu wel erg veel kalkaanslag te krijgen. Met name de doucheslang zat vol kalk en ook de tegels daaronder vertoonden flinke kalkvlekken. Boenen met allesreiniger helpt niets en ook de dure HG kalk weg werkt nauwelijks. Hoog tijd voor Oma’s schoonmaaktip: de makkelijkste, goedkoopste en milieuvriendelijkste manier om kalkaanslag te verwijderen is ouderwetse schoonmaakazijn. Hier tips hoe je dat het beste kunt doen.

Twee jaar geleden las je hier een stappenplan voor het zelf maken van een insectenhotel voor bijen, hommels, lieveheersbeestjes, gaasvliegen en andere insecten. Het was zo’n insectenhotel zoals je ze ook in winkels ziet, met een aantal vakken en in elk vak een andere vulling voor andere insecten. Nu heb ik een verbeterde versie waarmee je in minder werk meer insecten blij kunt maken. Het ultieme stappenplan voor een insectenhotel voor in de achtertuin. Het stappenplan bestaat uit slechts 1 stap.

Al een aantal jaren krijg je eind maart en begin april bij de Albert Heijn Moestuintjes bij je boodschappen. Dit jaar (2018) heeft de Albert Heijn de actie een maand vervroegd en krijg je al vanaf 26 februari tot en met zondag 11 maart bij elke €15 een moestuinpotje. De moestuinpotjes bestaan uit een klein turfpotje met een grondtablet en een aantal zaadjes in een papiertje. Dit jaar kiest de Albert Heijn voor de 5 favorieten: cherrytomaat, radijs, komkommer, wortel en zonnebloem. De Appie biedt in samenwerking met IVN Natuureducatie een hoop online hulp bij het succesvol opkweken van de plantjes. Toch missen er een paar tips om je opbrengst aan zelf gekweekte groente, kruiden en bloemen te vergroten. Met deze tips kun je eenvoudig meer opbrengst uit je AH Moestuintje halen.

Heb je een moestuintje of kruidentuintje, dan zul je waarschijnlijk elk jaar rond februari of maart de kriebels krijgen. Het is nog winter, maar de lente is al bijna te ruiken. Hoog tijd om plannen te maken voor de moestuin van dit jaar! En natuurlijk wil je het weer een beetje beter, leuker, lekkerder en mooier dan vorig jaar. Vorig jaar kwam ik ergens in een een boek over permacultuur in de moestuin een verwijzing naar denieuwetuin tegen. De nieuwe tuin is in hun eigen woorden: “een kleinschalige en eigenzinnige kwekerij waar we op intensieve wijze werken aan de selectie en de vermeerdering van buitengewone planten voor een nieuwe eetbare tuin.”. En op de website zijn de meest rare groenten fantastisch gefotografeerd. Dat klinkt goed, dus ik bestelde er vorig jaar zaden. Hier mijn ervaringen.

Een lelijke kale muur waar weinig wil groeien in een handomdraai opvrolijken met een tekening van mos. Dat klinkt leuk! Op verschillende plekken kwam ik blogs tegen met recepten waarmee je eenvoudig een papje maakt waarmee je mos op je muur kunt schilderen. Na verloop van tijd groeit de mos precies in het patroon zoals je het getekend hebt. Zo kun je je naam of huisnummer op de gevel tekenen. Of een plant, dier of ander patroon. Maar ik kom ook een video tegen waarin wordt gezegd dat mos graffiti helemaal niet werkt. Het zou om een hoax gaan die steeds door blogs wordt herhaald. Wij hebben aan de noordkant zo’n stukje muur waar weinig zon komt, niks wil groeien en waar de kliko’s staan. Hoog tijd voor de test! Bestaat mos graffiti echt? Of is het een hoax? Hier mijn ervaring, tips en stappenplan inclusief recept.

Volgens Milieu Centraal is een huishouden zo’n 450 kWh per jaar kwijt aan sluipverbruik van apparaten. Dat is ongeveer € 90 ,- per jaar waarvan zo’n drie kwart te voorkomen is door apparaten écht uit te zetten. Onder die ‘sluipverbruikers’ zitten bijvoorbeeld decoders, satellietontvangers, HDD recorders, modems en televisies. En laat die nou in de meeste huizen naast elkaar in en op hetzelfde kastje staan! Het enige dat je nodig hebt is een stekkerdoos met schakelaar waarmee je het ding uitzet als je weg bent of slaapt. Allocacoc maakt besparen nog makkelijker door met een modern vormgegeven stekkerdoos te komen met batterijloze afstandsbediening. Wij mochten hem testen.

Aanbieding: kortingscode voor 10% (!) korting in de Allocacoc webshop t/m zondag 14 januari 2018. Check de laatste alinea voor onze kortingscode en de details.

Eerder las je op dit blog al een recept voor het maken van ruitenwisservloeistof (ook wel ruitensproeier) voor de zomer. Dat recept was makkelijk, goedkoper en een stuk beter voor het milieu dan die rommel die ze bij tankstations en bouwmarkten verkopen. En als bonus kun je ook nog zelf kiezen welke geur je je ruitenwisservloeistof geeft! Geen wonder dat veel mensen dat recept voor zomer ruitenwisservloeistof gebruiken. Maar als het gaat vriezen heb je een ruitenwisservloeistof nodig die niet kan bevriezen. Daarom hier een recept voor het zelf thuis maken van goedkope ruitenwisservloeistof voor de winter.

De feestdagen staan weer voor de deur. En dus kopen we met z’n allen weer een hoop cadeaus. Voor wie nog inspiratie zoekt én een beetje groen wil shoppen hier een overzicht van 10 leuke, verantwoorde en groene cadeaus voor onder de kerstboom of voor op een verjaardag. Zoek je een biologisch cadeau? Wil je iemand die het moeilijk heeft steunen met je aankoop? Of in de lente de bijen en vlinders helpen? Een goed boek voor bij de open haard of lekker genieten van een kop biologische fair trade thee? Het kan allemaal. Hier een overzicht van 10 leuke verantwoorde en duurzame cadeaus!

Als het even kan reis ik met de trein in plaats van de auto. Dat is een stuk beter voor het milieu en onderweg kan ik een boek lezen of nog wat werk verzetten. Soms heb ik een afspraak in de buurt van een station en dan loop ik het laatste stukje, maar soms moet ik wat verder van het station zijn. Ineens is de auto dan best aantrekkelijk. Maar de opvouwbare step voor volwassenen van Micro belooft daar verandering in te brengen. Deze step kun je inklappen tot een compact ding waarmee je makkelijk de trein in kunt, en steppen gaat een stuk sneller dan lopen. Zo zou ik vaker met de trein moeten kunnen en toch op tijd bij mijn klanten moeten zijn. Van Micro Step kregen we een Micro White Deluxe met Vibram grip om in de praktijk te ervaren hoe handig deze step voor volwassenen is.

Of je nou een groentetuin, moestuin, siertuin of alleen een paar potten met planten hebt: je planten gaan beter groeien als je ze regelmatig wat extra bemest. En als je dat een beetje natuurlijk wilt doen, gebruik je vooral compost. Maar een composthoop is veel werk. Je hebt ergens zo’n stinkende berg in de hoek van je tuin en daar moet je dan de verhouding tussen groen en bruin spul in de gaten houden en de vochtigheid reguleren. Kan dat niet makkelijker? Gelukkig kan dat. Voor wie slim is, is compost gratis en levert het tijd op. Het enige dat je nodig hebt zijn bladeren.

Kruiden zijn over het algemeen makkelijk zelf te kweken, terwijl ze in de supermarkt duur zijn en een hoop plastic verpakking hebben. Grote kans dus dat je zelf een paar potten tijm, rozemarijn, basilicum, dille, oregano of peterselie hebt staan of een aantal kruiden in de volle grond kweekt. Wil je ook in de winter koken met kruiden uit de eigen tuin, dan is het verstandig ze voor de winter, in september of oktober, te oogsten en te drogen. Maar hoe pak je dat aan? Waar moet je op letten bij het oogsten van kruiden? En op welke manieren kun je kruiden drogen? Hier tips voor het oogsten van kruiden en uitleg hoe je ze kunt drogen aan de lucht, in de oven, de magnetron en de droogoven.

Als je offertes opvraagt van installateurs van zonnepanelen krijg je vaak mooie voorbeeldberekeningen met de te verwachten opbrengst, rendement en natuurlijk de terugverdientijd. Nou vind ik het financiële plaatje maar een deel van de winst. Het verlagen van mijn milieu impact is ook veel waard. En onafhankelijk zijn van grote energiebedrijven met aandeelhouders is heerlijk. Maar de cijfers doen er natuurlijk wel toe. Want hoe groen je ook bent, financieel moet het wel enigszins haalbaar en realistisch blijven. Daarom hou ik mijn energieverbruik én de opwek van mijn zonnepanelen elke maand bij. Nu, na twee jaar is het tijd om de balans weer eens op te maken.

Het leek zo’n goed idee. Een bodembedekker met vrolijke kleurtjes die het zelfs in dat natte schaduwrijke plekje achterin de tuin zou doen. Dus kochten we een paar Bonte houttuynia (Houttuynia cordata, ‘Chameleon’/ Moerasanemoon) plantjes. Hij deed het inderdaad erg goed en bedekte in korte tijd een flink stuk van de border. Maar daar bleef het niet bij. Via ondergrondse wortels kwam hij ineens ook tussen andere planten een halve meter verderop omhoog. En zelfs tussen de kieren in het tuinpad. Tijd voor drastische maatregelen voor de hele tuin overwoekerd wordt! In boeken over permacultuur las ik over ‘sheetmulchen’ om onkruid te verdelgen zonder bestrijdingsmiddelen en meteen de bodem weer gezond te maken. Tijd voor een test!

Een aantal weken geleden las je hier al een uitgebreide review van de Fairphone 2, de modulaire smartphone gemaakt van conflictvrije grondstoffen. Inmiddels is Fairphone ook de eerste mobiele telefoon die beter wordt, zonder dat je een nieuw toestel hoeft te kopen. Want voor € 45,- koop je een nieuwe camera module voor je Fairphone 2 met betere specificaties. Ook de top module met selfie camera is verbeterd, zodat je voor € 30,- betere selfies kunt maken. Ik kocht direct een nieuwe cameramodule. In theorie kun je die eenvoudig zelf in je toestel schroeven, maar is het in de praktijk ook zo makkelijk?

Smartphones zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Volgens onderzoek van Unisys melden we sneller een vermiste telefoon (68 minuten) dan een gejatte portemonnee (26 uur). Maar de elektronica in die telefoons wordt gemaakt van schaarse mineralen waarvan het grootste deel wordt gewonnen uit mijnen in oorlogsgebieden en waar gewapende stammen hun macht kunnen betalen uit inkomsten van hun mijnen. De arbeidsomstandigheden in die mijnen zijn dus niet om over naar huis te schrijven. Gelukkig is er de eerste conflictvrije telefoon, de Fairphone, uit Nederland. In deze smartphone zitten materialen die gewonnen zijn in conflictvrije gebieden. Maar ook voor de gebruiker is de telefoon fair. Want je kunt deze modulaire telefoon eenvoudig uit elkaar halen en de onderdelen los bestellen. Zo kun je je telefoon goedkoop en eenvoudig zelf repareren en gaat hij veel langer mee! Ik heb nu een maand of drie een Fairphone, hoog tijd om mijn ervaringen te delen in een Fairphone 2 Review.

Als je wijnglazen niet elke keer meteen na het drinken van wijn schoonmaakt en netjes afdroogt, ontstaat er vaak een doffe aanslag onderin het glas. Vooral bij kristallen wijnglazen is de kalkaanslag goed zichtbaar. Als je pech hebt zie je het ook aan de rand bovenaan. In de afwas krijg je dat er niet uit en ook de vaatwasser is niet bestand tegen kalkaanslag in je glas. Dus ik ging op zoek naar alternatieven, milieuvriendelijk natuurlijk, om mijn wijnglazen weer helemaal glanzend schoon te krijgen. Hier de resultaten van mijn wijnglazen schoonmaak test!

Compost wordt onder tuiniers ook wel het zwarte goud genoemd. Goede compost zorgt voor een gezonde bodem vol voedingsstoffen en een gezond bodemleven waarop planten goed groeien en de oogst goed is. Maar in een kleine tuin is vaak geen plek voor een composthoop. Je zult dan compost moeten kopen, terwijl je tegelijk de benodigde voedingsstoffen in de kliko aan de straat zet. Zonde! Heb je een kleine tuin en wil je toch zelf je organische afval omzetten naar voeding voor de grond, dan kan Bokashi de oplossing zijn. Bokashi belooft geurloze Japanse fermentatie van je keukenafval. Ik probeerde het uit.

Met klimaatcompensatie kun je de uitstoot aan broeikasgassen die je niet kunt of wilt voorkomen, afkopen door de aanplant van bomen of door duurzame projecten. Ik wil graag klimaatneutraal ondernemen en heb daarom de co2-uitstoot van mijn bedrijf uitgerekend en gecompenseerd. Daarbij nam ik geen gerenommeerd bureau in de hand en volg ik geen ISO-norm, maar kies ik een pragmatische aanpak. Zo kreeg ik eenvoudig veel extra inzicht in waar de impact vandaan komt, hoe ik die kan verlagen en heb ik het deel dat ik niet kon voorkomen gecompenseerd. Hier mijn aanpak die zowel voor kleine bedrijven als particulieren toepasbaar is.

Een bezoekje aan de brouwerij van Maallust in het prachtige Veenhuizen stond al lang op mijn verlanglijst. Ik wist dat er een mooi verhaal achter deze brouwerij schuil ging. Maar na het bevlogen verhaal van Zware Jongen Bert Pathuis weet ik het zeker. Dit verhaal gaat over Veenhuizen, paupers, cultuurhistorie, Holleeder, vriendschap, 25 ondernemers en een hele grote ronde tafel. Maar ook een verhaal over sociaal ondernemerschap en erg lekker bier. Ik kan het lang niet zo goed kan opschrijven als Bert het kon vertellen. Maar ik zal een poging wagen.

Ik ben een sproeifanaticus. Ik kan niet tegen een vieze autoruit. Na elk geplet vliegje op de voorruit sproei ik er driftig op los. Ook als ik dat een minuut eerder ook al gedaan heb om het vorige vliegje weg te poetsen. Geen wonder dat ik regelmatig ruitenwisservloeistof moet bijvullen. Al die ruitenwisservloeistof komt uiteindelijk in de berm of de sloot naast de weg terecht en dat lijkt me niet goed voor de planten in de berm en vissen in de sloot. Ook kost het een hoop geld om steeds nieuwe ruitenwisservloeistof aan te slepen. Daarom maak ik het tegenwoordig zelf. Dat is goedkoper en beter voor het milieu.

Klimplanten, zoals clematis, kamperfoelie, passiebloem, klikroos en blauweregen, kunnen een schutting of muur in de tuin opvrolijken met een hoop mooie bloemen. Maar vaak hebben ze wel een beetje extra steun nodig bij dat klimmen. Clematis is bijvoorbeeld een klim-kluns. Dapper schiet er een armpje uit de plant omhoog om te zoeken naar steun een eindje hogerop. Maar als die steun niet op tijd gevonden wordt, zakt het armpje door zijn groeiende gewicht weer omlaag waar het uiteindelijk een grote knoop vormt. Wil je een mooie clematis in je tuin, dan zul je hem dus een beetje moeten helpen met klimmen. De makkelijkste manier om dat te doen is met een geschikt trellisscherm. Met dit stappenplan maak je zelf in ongeveer een uur een trellisscherm voor een clematis. Voor andere klimplanten werkt het met een paar aanpassingen ook.

Slakken zijn nuttige dieren. Ze ruimen plantenresten en andere rommel in de tuin op en vormen voedsel voor vogels en egels. Maar ze kunnen ook erg vervelend zijn. Zeker als ze een plaag vormen en je ontkiemende plantjes in je moestuin opvreten. Met name naaktslakken zijn berucht, maar ook huisjesslakken kunnen veel schade aan je gewassen aanbrengen. In dit artikel tips om slakkenvraat te stoppen door op een natuurlijke manier van je slakkenplaag af te komen zonder chemische bestrijdingsmiddelen.

De afgelopen tijd kwam ik steeds vaker in aanraking met het begrip ‘Permacultuur’. Een fascinerende andere kijk op tuinieren, boeren en ontwerpen waarbij geen kunstmest gebruikt wordt, veel verschillende gewassen en soms dieren door elkaar staan, en de opbrengst per hectare hoger ligt dan bij conventionele boerderijen. En het schijnt ook nog minder werk te zijn. Ze noemen het zelfs “the lazy way of farming”. In dit artikel uitleg hoe permacultuur is ontstaan, wat permacultuur is, een aantal praktijkvoorbeelden en verwijzingen naar bronnen voor meer informatie.

Nederlanders zijn gek op goede doelen en maatschappelijk verantwoorde producten. We geven zo’n €225,- per jaar per huishouden aan goede doelen en kopen massaal Tony’s Chocolonely. Maar als het over het bedrag gaat dat een maatschappelijk betrokken organisatie aan sales of marketing uitgeeft worden we boos. Van organisaties die zich maatschappelijk inzetten verwachten we dat ze in een oud goedkoop kantoor zitten, hun personeel lage salarissen geven en geen geld in marketing streken. Een nobele en begrijpelijke gedachte, maar ook een gedachte die wezenlijke verandering in de weg zit. Het is tijd voor wat meer commercie bij NGO’s en sociale ondernemingen!

Inzicht in sluipverbruik van apparaten en het werkelijke energieverbruik van apparaten die wellicht aan vervanging toe zijn. Zonder gedoe met stekkers of een ingewikkelde installatie, ook in huizen zonder slimme energiemeter. Dat belooft de slimme energiemonitor van Smappee. Die hang je in de meterkast en bevestig je eenvoudig met een paar klemmen om de draden daar. Het herkent apparaten aan de hand van een unieke elektronische handtekening en maakt verbruik en kosten per apparaat inzichtelijk. Heb je zonnepanelen, dan kan Smappee Solar ook de opbrengst daarvan mee-meten. En de aparte Gas- en watermonitor meet gas en waterverbruik. Mij klonk dit als muziek in de oren. Met name omdat ik een aantal wat oudere apparaten in ons huis verdenk van een hoog energieverbruik. Smappee stuurde me een Solar energiemonitor en een Gas- en watermonitor om te testen en een review van te schrijven. In dit (lange) artikel mijn ervaringen.

Zoekmachines zijn niet meer weg te denken uit ons online leven. We gebruiken ze vaak talloze keren per dag en Google, Microsoft en anderen verdienen daar een hoop geld mee. Wat als we een flink deel van dat geld gebruiken om bomen te planten? Ecosia investeert 80% van de advertentie-inkomsten in het planten van bomen. Daarmee helpen ze de biodiversiteit en de lokale bevolking. En jij kunt helpen door te doen wat je al doet: zoeken.

Zeismaaien of zeisen. Ik kende het alleen van de geschiedenisboeken en beschouwde het als een ouderwetse manier van grasmaaien van voor de doorbraak van de trekker. Maar zeismaaien is helemaal terug van weggeweest! Het is beter voor flora en fauna en wordt daarom door natuurbeschermers ingezet bij het landschapsbeheer. Om eens te ervaren hoe dat in de praktijk gaat, hielp ik het lokale zeis-team een ochtend mee. Met een zere rug, een voldaan gevoel en een stukje mooie natuur als resultaat.

De afgelopen jaren is natuurbegraven in Nederland sterk in opkomst. Terwijl sinds 2003 een meerderheid van Nederland zich laat cremeren, gaat natuurbegraven tegen die trend in. Bij natuurbegraven wordt het lichaam op een organische manier teruggeven aan de aarde in een daarvoor bestemd stuk natuur. Maar wat is natuurbegraven nou precies? En waarom kiezen steeds meer mensen voor natuurbegraven in plaats van cremeren of regulier begraven? En hoe ziet mijn eigen uitvaart eruit als het zover is?

MorgenVandaag is het jaarlijkse duurzaamheidsfestival van de ASN Bank. Het programma belooft inspirerende sprekers, workshops en muzikaal en creatief talent voor wie de wereld een beetje mooier wil maken. En voor wie groots droomt zonder de ogen te sluiten voor de realiteit. Het volgeboekte event vond plaats in de Metaal Kathedraal aan de rand van Utrecht op zaterdag 24 september. Eigenwijs Blij was erbij.

Al jaren heb ik een haat-liefde verhouding met printers. Nee, laat ik eerlijk zijn. Ik haat printers. Het is het enige stuk techniek dat de afgelopen 20 jaar in niets is vooruitgegaan. Ze eten inkt-cartridges alsof het snoepjes zijn, ze laten het papier vastlopen als je haast hebt, printen nooit zo mooi als ze vooraf beloven en gaan binnen 5 jaar stuk. Als je mazzel hebt. Recent legde ook onze laatste printer het loodje. En dat op het moment dat ik bezig ben mijn bedrijf zo ver als mogelijk klimaatneutraal te maken. Een mooi moment om me te verdiepen in de vraag: Is het mogelijk om klimaatneutraal te printen? Tijdens mijn zoektocht naar die vraag kwam ik een aantal interessante en onverwachtse dingen tegen en maakte ik uiteindelijk ook een onverwachtse keuze om de klimaatimpact van het printen zo ver mogelijk te verlagen.

Een jaar geleden kreeg ik zonnepanelen op mijn dak. Na een compleet kalenderjaar is het tijd om de balans op te maken en mijn ervaringen met zonne-energie te delen. Klopte de prognose van de opbrengst van de zonnepanelen die de leverancier gaf? Lukt het om netto energieneutraal te worden? Welk effect hebben de zonnepanelen op andere keuzes en gedrag rond energie in huis? En wat is me verder opgevallen in dat eerste jaar als energieproducent?

Bladluizen kunnen schadelijk zijn voor de planten in je tuin. Ze drinken de sappen uit je planten en kunnen zelfs virussen verspreiden. En de muntthee van gekweekte munt smaakt een stuk minder als je eerst de bladluizen uit de munt moet peuteren. Gelukkig kun je bladluis natuurlijk bestrijden zonder gebruik van gif. Lieveheersbeestjes blijken namelijk echte bladluis killers. Maar hoe lok je lieveheersbeestjes naar je tuin? Welke planten heb je daarvoor nodig en hoe zorg je voor een goede schuilplaats? Met deze tips voorkom je een bladluizen plaag en maak je van je tuin een paradijs voor lieveheersbeestjes.

Insecten zijn over het algemeen nuttige en leuke beestjes die helpen in de tuin. Bijen en hommels bestuiven de planten, lieveheersbeestjes en gaasvliegen eten bladluizen en vlinders maken het zomergevoel compleet. Met een insectenhotel in je tuin kun je ze een handje helpen, naar je tuin lokken en de biodiversiteit stimuleren. Het helpt ze schuilen voor slecht weer, geeft ruimte voor het leggen van eitjes en biedt ze een plek om te overwinteren. Je kunt een insectenhotel kopen in je tuincentrum of bij de bouwmarkt, maar zelf bouwen van een paar oude planken is leuker en erg makkelijk. Hier een stappenplan en hulp bij het kiezen van de juiste vulling om de gewenste insecten naar je tuin te lokken.

In de landen om ons heen worden soms verrassend andere keuzes gemaakt rond duurzaamheid. Sociale, culturele en praktische verschillen tussen landen zorgen ervoor dat prioriteiten of kansen anders liggen. Tijdens onze vakantie in Voralberg, Oostenrijk kwamen we zes leuke duurzame voorbeelden tegen die we in Nederland nog niet hadden gezien. Daarom hier zes duurzame Oostenrijkse voorbeelden waar we wellicht wat van kunnen leren.

Saharazand. Het is mei. Mijn zonnepanelen gaan de afgelopen weken als een dolle en de meter loopt na een lange winter eindelijk weer de goede kant op. En ineens ligt er een flinke laag stof of zand op mijn mooie zonnefabriekje. Dat kan nooit goed zijn voor de opbrengst en regen lijkt er voorlopig nog niet aan te komen. Zou het zin hebben als ik de panelen schoon maak? Hoeveel extra rendement levert dat op? Of is het geen goed idee? Ik zocht uit wat de voor en nadelen zijn. Hier mijn ervaringen en wat ik tegenkwam.

Eindelijk! Luizen in de tuin! De maagdenpalm, onder de hortensia, zit vol met bladluizen. Nu kan ik eindelijk de Pireco testen die ik al een paar maanden in de kast heb staan. Op de Biobeurs in Zwolle sprak ik met iemand van het bedrijf achter Pireco. Hij vertelde me dat ze kruidenmengsels gebruiken die bladluizen en andere plagen in de tuin zo vies vinden dat ze de planten niet meer eten of hun heil elders zoeken. Een biologisch- ecologisch verantwoorde manier om ongedierte uit de tuin te pesten. Dat lijkt me wel wat. En nu heb ik eindelijk een plaag om te bestrijden en te testen of het werkt!

Het is een kwestie van smaak. Sommige mensen willen een gazon als een biljartlaken. Anderen vinden het leuk als het gazon wat gevarieerder is en vol bloemen staat. Ik behoor tot de laatste categorie. Door minder te maaien krijgen bloemen de kans om te groeien en verandert een gazon in een bloemenweide. Een paradijs voor mens en dier. Goed voor bijen, vlinders en friemelbeestjes, heerlijk om in te liggen, mooi om naar te kijken. En het scheelt je ook nog een hoop werk. Wil je ook een gazon vol bloemen? Volg dan onderstaand stappenplan.

Het tijdperk van fossiele energie loopt tegen het einde en de doorbraak van duurzaam is druk bezig. Op sommige plaatsen gaat dat sneller dan op andere. Het Canarische eiland El Hierro is al bijna klimaatneutraal, het Deense Samsø creëert banen op het eiland en op ons eigen Ameland opent binnenkort het grootste zonnepark van Nederland. Alle drie worden ze minder afhankelijk van het vaste land, helpen ze het klimaat en houden ze geld in hun lokale economie. Hoe pakken ze dat aan? En waarom zijn het juist de eilanden die voorop lopen met de energietransitie?

De lente breekt weer aan. Tijd om mijn houten tuinmeubelset uit de schuur te halen en op het terras te zetten. Maar na drie jaar blijken de tuinstoelen en tuintafel toch wat vaal en lelijk te worden en begint het hout zelfs op een paar plaatsen wat te splijten, barsten en buigen. Hoog tijd om de tuinmeubelen te behandelen. Een snelle Google-zoektocht leert me dat ik kan kiezen uit lak, beits en olie. Olie lijkt het meest milieuvriendelijk, dus dat kies ik. Maar werkt olie ook lekker en beschermt het mijn meubelen tegen weer en wind?

Onze tuin is niet al te groot. Er staat een klein schuurtje, we hebben een terras, een paar struiken, een pergola met wat klimplanten en een paar meter gras. Veel plek voor een groentetuin was er dus niet. Maar we vonden het toch leuk om wat eigen groente en kruiden te verbouwen. Met wat creativiteit, een paar planken en wat potten komen we inmiddels een heel eind en oogsten we elke zomer lekkere biologische groenten uit eigen tuin. Hier mijn tips hoe je in een kleine tuin toch groente kunt kweken.

Sinds de opkomst van de ledlamp zijn in de meeste huishoudens in razend tempo alle gloeilampen en spaarlampen vervangen door led. Dat scheelt een hoop energie en geeft prima licht. Maar bij ons thuis bleven de halogeenlampen nog hangen. Die lagen nog gewoon in de winkel terwijl een led-variant met twee pinnetjes leek te ontbreken. Maar daar is nu verandering in gekomen. Wie wat beter zoekt vindt ook G4, G9 en GU10 ledlampen. Wat zijn de voor- en nadelen en kan het uit om halogeenlampen te vervangen door led?

Eenvoudige manieren om iets aan een beter milieu te doen, ik ben er gek op! Zo schreef ik onlangs over radiatorfolie waarmee je in een handomdraai gas bespaart, douche ik niet al te lang en let ik er op dat lampen en apparaten niet aanstaan als ik ze niet gebruik. Maar aan bandenspanning had ik nog niet gedacht. Daarmee kunnen veel mensen 2 tot 5 procent brandstof besparen. Dat is makkelijke winst voor portemonnee en milieu!

Maatschappelijk verantwoord ondernemen, duurzaam ondernemen, sustainable ondernemen, waardecreatie, purpose. Het barst tegenwoordig van de buzzwords en initiatieven om bedrijven over meer te laten gaan dan alleen het maken van winst. Bedrijven hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid en moeten daar ook verantwoording over afleggen. Maar hoe ziet dat duurzaam ondernemen er in de praktijk uit? En wat gaat de toekomst ons brengen? Over die vragen ging het congres “De toekomst van duurzaam ondernemen” afgelopen 14 januari.

Sommige dingen zijn zo logisch dat je je afvraagt waarom je het niet wist. Zo was het vroeger, toen energie nog duurder en lastiger te verkrijgen was, heel normaal om trucs toe te passen om gas te besparen. De simpelste truc is het koken van een ei, maar het werkt ook met pasta, rijst en allerlei stoofgerechten. Het duurt iets langer, maar bespaart een hoop gas en dus energie.

Ineens zie ik een wit vogeltje in de tuin. Wit met een beetje geel. Hij hupst wat in het rond en is veel dichterbij de ramen dan de meesjes en merels die ik meestal in de tuin heb. Volgens mij is het een ontsnapte volièrevogel. Misschien een kanarie of een soort witte vink? Het is december en de winter komt eraan. Zou dit vogeltje dat wel overleven? Misschien moet ik het redden. Wat te doen?

Met Sinterklaas en Kerst voor de deur is het lastig voor te stellen, maar de winter is op een gegeven moment ook weer voorbij. Met een beetje geluk kun je in maart alweer in de tuin zitten. Dan wil je natuurlijk wat leuks te zien hebben in je tuin en dat kan het beste met bolgewassen. Bijna alle voorjaarsbloeiers zijn bolgewassen en die kun je voor de winter, van oktober tot en met december, planten. Wil je straks meteen een mooie tuin, dan is het nu tijd om bloembollen te planten. En je zorgt meteen dat de overwinterende bijen voldoende voeding hebben. Welke soorten zijn er, waar moet je op letten en hoe plant je een bloembol?

Wil je iets aan je energieverbruik in huis doen, dan denk je al gauw aan zonnepanelen of vloerisolatie. Beide kunnen een prima oplossing zijn, maar vragen wel wat uitzoek- en regelwerk en een investering. Wil je met een kleiner budget toch iets voor het milieu doen en je energierekening blijvend verlagen? Dan is radiatorfolie waarschijnlijk dé oplossing. Radiatorfolie is zelfs voor iemand met twee linkerhanden in een handomdraai te plaatsen en verdient zich meestal binnen een jaar al terug!

Er heerst veel onvrede over de banken. Ze vormden een groot onderdeel van de oorzaak van de financiële crisis. Er waren schandalen, bonussen en misstanden. Ze investeren vaak nog in fossiele energie, wapens, megastallen en scoren vaak matig op mensenrechten. Omdat er zo veel mis is bij de banken, zijn er ook veel verschillende redenen om over te stappen. De één wil een duurzame bank, de ander een bank die niet aan bonussen doet en een oud-collega van me wil naar een bank die geen voetbalclub sponsort. Toch stappen veel mensen niet over. Ze denken dat overstappen moeilijk is of veel tijd kost. Maar dat valt reuze mee! En met jouw spaargeld kun je invloed uitoefenen. Daarom hier een stappenplan wat je helpt eenvoudig en snel over te stappen naar een bank die wél voldoet aan jouw idealen.

In de supermarkt kom je ze steeds vaker tegen: composteerbare verpakkingen. Bij de Albert Heijn bij mij in het dorp zitten veel biologische groenten in zulk composteerbaar folie met een kiemlogo van Nativia. Maar er zit ook een sticker op met de prijs en barcode. Kun je dat zomaar in de gft-bak gooien of moet je het etiket eraf peuteren? Ik zocht het uit en kwam tot een aantal verrassende ontdekkingen!

Vloerisolatie is een prima manier om energie te besparen en dus wat voor het milieu en je portemonnee te doen. Daarnaast verhoog je het comfort in je huis, omdat je minder snel koude voeten hebt. Maar er zijn allerlei verschillende isolatiematerialen en opties waaruit je kunt kiezen. Wat is de beste manier om je vloer te isoleren? De afgelopen maanden verdiepte ik me in de mogelijkheden en heb ik onze kruipruimte laten isoleren. Hier een overzicht van de soorten vloerisolatie die ik tegenkwam en de keuze die ik maakte.

Fruitvliegjes kunnen behoorlijk irritant zijn. Vanuit het niets duiken ze in groten getale op om neer te dalen op de fruitmand of je glas wijn. En je hoeft maar een paar broodkruimels of andere etensresten te laten slingeren of de kleine krengetjes hebben voldoende te eten om zich verder voort te planten. Maar hoe kom je weer van ze af? Gebruik je de vliegenmepper? Een stofzuiger? Zo’n elektrische vliegenmepper? Of zelfs gif? Het kan veel eenvoudiger (en milieuvriendelijker)! Maak in een handomdraai een fruitvliegenval!

Het gras in het gazon bij mij in de tuin is niet overal even mooi groen. Er zijn wat vale en dunne plekken en hier en daar groeien paardenbloemen en hondsdraf. Grasmest lijkt een logische optie, maar welke kies je? Bij het tuincentrum verkopen ze onder andere ‘ECOstyle Gazon-AZ’. Dat is 100% organische gazonmest en ze beloven me “een diepgroen en mosvrij gazon”. Ik nam de proef op de som en testte of beide beloften kloppen.

Of je nou een beginnende of ervaren tuinier bent, je hebt altijd vragen. Moet je de Clematis nou voor of na de winter snoeien? Hoe heet die plant met die roze bloemen achterin de tuin eigenlijk? En moet ik me zorgen maken dat de trompetbloem eind maart nog geen teken van leven geeft? Mijntuin.org is een gratis sociaal netwerk voor tuinliefhebbers in Vlaanderen en Nederland dat kan helpen de meeste van die vragen te beantwoorden. Je kunt een persoonlijke tuinkalender maken en krijgt vervolgens in de app of via e-mail updates over de aandacht die jouw planten nodig hebben. Ik testte mijntuin.org een aantal maanden uit. Hier mijn bevindingen.

Uit onderzoek blijkt dat bijna alle Nederlanders duurzame energie willen. De ‘energie’ die we gebruiken bestaat onder andere uit brandstoffen voor vervoer, gas voor de verwarming van huizen en elektriciteit voor allerlei apparaten. In dit artikel ga ik in op groene stroom. Wat zijn de mogelijkheden? Wat is de meest duurzame stroom? Ik vergelijk energieleveranciers, zelf opwekken of een energiecollectief. Welke groene stroom is het groenst?

Toen onze schutting door een herfststorm geveld werd, was het tijd voor een nieuwe. Een dagje klussen met de buurman en hij was af. Maar zo’n schutting is toch niet het mooiste uitzicht dat je in de tuin kunt hebben. Een mooie klimplant vol bloemen (en blije vlinders en bijen) moest dat doorbreken. Veel klimplanten blijken echter wat meer steun nodig te hebben dan alleen de schutting, dus een trellisscherm (een klimrek in de volksmond) is de oplossing. Maar hoe maak je zoiets? Ik koos voor bamboe, een duurzame, milieuvriendelijke grondstof.

Bijen en hommels, wie wordt er niet blij van deze hardwerkende diertjes? Gezellig zoemend vliegen ze van bloem naar bloem om nectar te verzamelen. Dat bijen het lastig hebben door ziekten en bestrijdingsmiddelen is inmiddels wel bekend. Gelukkig is het eenvoudig en leuk om de bijen een handje te helpen. Met deze tips zorg je dat je tuin (of balkon) mooier wordt en help je tegelijk de bij en de hommel.

Decennialang stond Duitsland bekend als het land van degelijke kwaliteit. Met hun Gründlichkeit bouwden de Duitsers de beste auto’s, wegen, fabrieken, wasmachines en tal van andere producten. Hun economie was één van de sterkste van Europa en de Duitse Mark de sterkste munt. Door de hereniging tussen Oost- en West-Duitsland kreeg de economie een deuk. Maar inmiddels zijn de Duitsers weer helemaal terug. Op tal van terreinen lopen ze voor op de rest van Europa en zijn ze wederom het voorbeeld. De Duitse Energiewende, biologisch voedsel, verantwoorde producten, privacy, cultuur, ondernemerschap en privacy. En wederom die economie, die eerder uit de crisis kwam dan de rest van Europa.